Freemium is een prijsmodel met een gratis versie die voor altijd gratis blijft en een betaalde versie met meer functies, meer capaciteit of minder beperkingen. De gratis laag dient als marketing en als productdemo. Omzet komt van het kleine aandeel gebruikers dat upgradet, dus moet de gratis laag goedkoop zijn om te bedienen.
Spotify is het bekende voorbeeld: je kunt gratis luisteren met reclame, of maandelijks betalen om de reclame te verwijderen en tracks te downloaden. De gratis versie is geen cadeau, het is hoe betalende klanten worden gevonden.
Maak de rekensom voordat je voor dit model kiest. Neem aan dat er 100.000 geregistreerde gebruikers zijn en dat 3 op de 100 upgraden. Dat geeft 3.000 betalende klanten. Bij 10 euro per maand leveren zij 30.000 euro maandelijkse omzet op. De overige 97.000 gratis gebruikers kosten nog steeds geld: servers, opslag, support, licenties. Bij 10 cent per gratis gebruiker per maand is dat 9.700 euro, en blijft 20.300 euro over. Bij 30 cent kost diezelfde gratis basis 29.100 euro en blijft er bijna niets over. Freemium werkt wanneer een extra gratis gebruiker bijna niets kost.
Het tweede beslissende getal is bereik. Als slechts 3 procent betaalt, heb je een zeer groot gebruikersbestand nodig. Freemium past bij producten met brede aantrekkingskracht en goedkope distributie, niet bij nichetools met 500 mogelijke klanten.
Ontwerp de limiet zorgvuldig. Beperk iets dat meegroeit naarmate de klant meer waarde krijgt (opslag, aantal projecten, teamleden, maandelijks volume) in plaats van de gratis versie bewust slecht te maken. Een frustrerende gratis versie levert verwijderingen op, geen upgrades.
Twee veelvoorkomende fouten: zoveel weggeven dat niemand een reden heeft om te betalen, en freemium verwarren met een gratis proefperiode. Een proefperiode eindigt na 14 of 30 dagen; freemium eindigt niet, wat betekent dat je de kosten van niet-betalende gebruikers onbeperkt draagt.
Freemium is een van de 43 businessmodelpatronen die tegen een idee worden getoetst, dus verschijnt het vaak in een gegenereerd plan als voorgestelde omzetoptie.
