Een value chain is de geordende reeks activiteiten die je bedrijf uitvoert om inputs om te zetten in een product waar een klant voor betaalt. Elke stap voegt kosten toe en, idealiter, meer waarde dan hij kost. Het in kaart brengen van de keten laat zien waar je marge ontstaat, waar ze weglekt en welke stappen je zelf zou moeten uitvoeren.
Een bruikbare kaart heeft twee rijen. De primaire activiteiten brengen het product vooruit: inkoop, productie, logistiek, marketing en verkoop, service. De ondersteunende activiteiten maken dat mogelijk: financiën, personeelswerving, IT, inkoopbeheer. Koppel een kostprijs aan elke stap en stel bij elke stap dezelfde botte vraag. Zou een klant hiervoor betalen als hij het op de factuur zag staan?
Een voorbeeld van een klein koffiebranderij, per kilogram. Groene bonen kosten 6,00. Branden kost 1,20. Verpakking kost 0,80. Verzending kost 1,50. De totale kostprijs is 9,50 en de zak verkoopt voor 18,00, dus 8,50 blijft in het bedrijf, een brutomarge van ongeveer 47 procent. Nu overweegt de oprichter het branden uit te besteden voor 3,00 per kilogram. De totale kostprijs stijgt naar 11,30 en de marge daalt naar 6,70, oftewel ongeveer 37 procent. Het cijfer maakt de beslissing concreet: 1,80 per kilogram opgeven koopt vrije tijd en minder risico op apparatuur, en je kunt beoordelen of die ruil bij jouw volume werkt.
Businessplannen bevatten meestal een beschrijving van de value chain, omdat een lezer wil zien welke delen van het proces je zelf beheerst en waar je van anderen afhankelijk bent.
De veelgemaakte verwarring is met de supply chain. De supply chain is de stroom van goederen en informatie tussen bedrijven. De value chain is de reeks activiteiten die binnen jouw bedrijf waarde toevoegen, inclusief ondersteunend werk dat het product nooit raakt. Een tweede fout is de keten één keer in kaart brengen en daarna wegleggen. Prijzen, leveranciers en tools veranderen, dus herzie de cijfers eens per jaar.
